Oyun Odasında Çocuğun Seçtiği Oyuncaklar Ne Anlatır?

Çocuklar duygularını çoğu zaman sözcüklerle anlatamaz. Yetişkinler için konuşmak neyse, çocuklar için oyun odur. Oyun odasında hangi oyuncağa uzandığı, nasıl kullandığı ve hangisinden uzak durduğu, çocuğun iç dünyasına dair ipuçları verir. Ancak bu ipuçları tek başına bir hüküm değildir; ancak bütün içinde anlam kazanır.

Oyuncak seçimi bir işaret, bir tanı değildir

Bir çocuğun tekrar tekrar hayvan figürleriyle oynaması, onun saldırgan ya da korkak olduğunu göstermez. Oyuncak, çocuğun duyguyu dışarı taşımasını sağlayan bir araçtır. Aynı oyuncak bir çocuk için merak, başka biri için korku anlamına gelebilir. Bu yüzden terapistler tek bir seçime bakmaz; seçimin tekrarını, oyunun akışını ve çocuğun o sırada yüzündeki ifadeyi birlikte değerlendirir. Evde de aynı yaklaşım işe yarar: tek bir oyuna anlam yüklemek yerine zaman içinde beliren örüntüleri izleyin.

Oyunun içeriği ve biçimi birlikte okunur

Ev ve aile figürleriyle kurulan sahneler çocuğun ilişkilerini nasıl deneyimlediğini yansıtabilir. Doktor setiyle yapılan oyunlar sıklıkla bakım görme, korku ya da kontrol ihtiyacıyla ilişkilidir. Kum havuzu ve su gibi malzemeler gevşemeyi, boşalmayı sağlar. Kuklalar ve maskeler ise doğrudan söylenemeyen şeylerin dile gelmesine imkân tanır. İçeriğin yanında biçim de önemlidir: Oyun düzenli mi ilerliyor, dağınık mı, çocuk aynı sahneyi sürekli mi yineliyor, yoksa oyunu yarıda mı bırakıyor? Tekrarlayan ve katı kalan bir oyun, çocuğun işlemekte zorlandığı bir yaşantıya işaret edebilir.

Kaçınılan oyuncaklar da bilgi verir

Çocuğun hiç dokunmadığı oyuncak ya da odanın bir köşesinden uzak durması da anlamlı olabilir. Bu bazen yalnızca ilgisizliktir; bazen de zor bir duyguyla temastan kaçınmanın yoludur. Terapist bu durumda çocuğu zorlamaz, güvenli bir ortam kurarak çocuğun kendi temposunda yaklaşmasını bekler. Ebeveynler de evde benzer bir tutumu benimseyebilir: “Bununla neden oynamıyorsun?” diye sormak yerine, çocuğun seçtiği oyunu yargılamadan izlemek ve gerekirse oyuna davet edilmeyi beklemek daha açıcı sonuç verir. Bu konuda profesyonel destek arayanlar için psikolog Ankara sayfasında ayrıntılı bilgi bulunuyor.

Evde oyunu nasıl destekleyebilirsiniz?

Gün içinde on-onbeş dakikalık, telefonsuz ve yönlendirmesiz bir oyun zamanı ayırın. Çocuğun oyunu yönetmesine izin verin, düzeltme yapmayın, gördüklerinizi basitçe yansıtın: “Ayıcık çok kızmış gibi.” Oyunda yinelenen şiddet, korku ya da geri çekilme temaları uzun süre sürerse, uyku, iştah veya okul davranışında değişiklik eşlik ediyorsa bir çocuk ruh sağlığı uzmanına danışmak yerinde olur.

Oyuncaklar çocuğun sessiz dilidir. Bu dili yargılamadan dinlemek, çocuğun kendini güvende hissetmesinin ilk adımıdır.